Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης επισκέφθηκε σήμερα το πρωί το Ανθρωπολογικό Εργαστήρι της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους (ΔΕΑ), στον χώρο του παλαιού αεροδρομίου Λευκωσίας, μαζί με τον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας κ. Ersin Tatar.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης και ο κ. Tatar ξεναγήθηκαν στους χώρους των εγκαταστάσεων του Ανθρωπολογικού Εργαστηρίου από τα τρία Μέλη της ΔΕΑ και ενημερώθηκαν εκτενώς για τις εργασίες της Επιτροπής, για το σημείο όπου βρίσκονται αυτές, καθώς και για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει.

Μετά την επίσκεψη, στην παρουσία των ηγετών των δύο κοινοτήτων, ο κ. Sergiy Illarionov, επικεφαλής και συντονιστής του Γραφείου των Καλών Υπηρεσιών του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ στην Κύπρο, προέβη στην ακόλουθη δήλωση στα ΜΜΕ:

«Σήμερα, 28 Ιουλίου 2023, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Α.Ε. κ. Ερσίν Τατάρ και ο Ελληνοκύπριος ηγέτης Α.Ε. κ. Νίκος Χριστοδουλίδης επισκέφθηκαν το Ανθρωπολογικό Εργαστήρι της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους στην Κύπρο (ΔΕΑ), όπου έτυχαν ενημέρωσης για τη συνεχιζόμενη εργασία της Επιτροπής.

Ο Ελληνοκύπριος ηγέτης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης εξέφρασαν την πλήρη στήριξή τους στην αποτελεσματική εργασία της Επιτροπής για τους Αγνοουμένους στην Κύπρο, την αναγνώριση και εκτίμησή τους για τη δουλειά που διεξάγεται από τα μέλη της Επιτροπής, το προσωπικό του Ανθρωπολογικού Εργαστηρίου και όλου του προσωπικού που εμπλέκεται στο αξιόλογο έργο της Επιτροπής.

Επαναβεβαίωσαν την πεποίθησή τους ότι η ΔΕΑ διεξάγει ξεκάθαρα μια ανθρωπιστική εργασία, έδωσαν έμφαση στη σημασία της αποσύνδεσης της ΔΕΑ από πολιτικά ζητήματα, και κάλεσαν όλους τους εμπλεκόμενους να μην πολιτικοποιούν αυτό το κρίσιμης σημασίας έργο.

Και οι δύο ηγέτες κάλεσαν όσους κατέχουν πληροφορίες για πιθανούς τόπους ταφής να τις μοιραστούν με τη ΔΕΑ, υπενθύμισαν στους μάρτυρες ότι μπορούν να ζητήσουν εμπιστευτικότητα για οποιαδήποτε πληροφορία παρέχουν, αφού οι αξιόπιστες πληροφορίες μπορούν να επιταχύνουν την όλη διαδικασία εντοπισμού, εκταφής και ταυτοποίησης λειψάνων αγνοουμένων.

Υπογράμμισαν την ανάγκη να συνεχίσουν αδιάκοπα τις προσπάθειες για εντοπισμό και ταυτοποίηση όλων των αγνοουμένων.

Οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν τη συναντίληψή τους ότι η ευθύνη της ΔΕΑ τίθεται πρωτίστως έναντι των οικογενειών των αγνοουμένων, αφού προσφέρει ένα τέλος για τις επηρεαζόμενες οικογένειες μέσα από την επιστροφή των λειψάνων των αγαπημένων τους προσώπων, για πρέπουσα ταφή, σύμφωνα με τις δικές τους θρησκευτικές παραδόσεις και πρακτικές».

Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας συνόδευαν στο Ανθρωπολογικό Εργαστήρι της ΔΕΑ ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κ. Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης και ο Διαπραγματευτής της ελληνοκυπριακής πλευράς κ. Μενέλαος Μενελάου. 

Σε κλίμα συγκίνησης τελέστηκε το πρωί, στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στα Κατύδατα, η κηδεία του πεσόντα κατά την τουρκική εισβολή του 1974, Γιαννάκη Χαραλάμπους, ο οποίος έχασε τη ζωή του κατά τους βομβαρδισμούς της 20^ής Ιουλίου, στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας.

Στον επικήδειο της λόγο, η Επικεφαλής για Ανθρωπιστικά Θέματα Αγνοουμένων και Εγκλωβισμένων κα Άννα Αριστοτέλους ανέφερε ότι στις 20 Ιουλίου 1974 τα τουρκικά πολεμικά πλοία πλησίασαν τις ακτές του Πέντε Μίλι Κερύνειας, αποβιβάζοντας πάνοπλα στρατεύματα, άρματα μάχης και άλλον πολεμικό εξοπλισμό, ενώ τα τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα επιτίθεντο με σφοδρότητα κατά των θέσεων της Εθνικής Φρουράς και άλλων περιοχών στην Κερύνεια, καθώς και σε άλλες περιοχές της Κύπρου.

Εκείνη τη μαύρη για τον τόπο μας ημέρα, είπε η κα Αριστοτέλους, τα τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα, τα οποία υπερίπταντο της Λευκωσίας, επιτέθηκαν με βόμβες, χωρίς κανένα ενδοιασμό, κατά του Νοσοκομείου Αθαλάσσας. «Είναι η ημέρα που ο Αττίλας έδειξε το πραγματικό του βάρβαρο πρόσωπο, βομβαρδίζοντας ένα νοσοκομείο, σκορπώντας τον όλεθρο, τον πόνο και την καταστροφή», ανέφερε, τονίζοντας ότι μια από τις βόμβες χτύπησε κεντρικό θάλαμο νοσηλευομένων. Τριάντα τρία άτομα έχασαν τη ζωή τους και ενταφιάστηκαν σε κρατήρες, οι οποίοι δημιουργήθηκαν από τους βομβαρδισμούς, ενώ άλλοι τραυματίστηκαν και μεταφέρθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.

Ο Γιαννάκης Χαραλάμπους ήταν ένας από τους 33 που έχασαν τη ζωή τους. «Ένα από τα 33 αθώα θύματα της τουρκικής βαρβαρότητας, μα ταυτόχρονα θύμα των συνθηκών της τότε εποχής», είπε η κα Αριστοτέλους, επισημαίνοντας ότι η προσωπική ιστορία του πεσόντα συγκλονίζει. «Στο ύστατο χαίρε θα μοιραστούμε όσα σημάδεψαν το σύντομο πέρασμά του από τη ζωή. Σύντομο, μα ουσιαστικό και αγνό, όπως την ψυχή του», συνέχισε.

Ο Γιαννάκης Χαραλάμπους γεννήθηκε το 1945 στα Κατύδατα. Γονείς του ήταν ο Χαράλαμπος Χριστοφόρου, ο οποίος απεβίωσε πέντε χρόνια μετά τη γέννησή του, και η Μυριάνθη Ιωάννου. Είχε δύο μικρότερες αδερφές, την Ανδρούλα και τη Χαραλαμπία.

Όπως ανέφερε η κα Αριστοτέλους, ο Γιαννάκης ασθένησε σε ηλικία τριών ετών. Η λανθασμένη φαρμακευτική αγωγή που έλαβε του προκάλεσε απώλεια ομιλίας, ενώ επηρεάστηκε και η νοητική του ανάπτυξη. Δεν φοίτησε ποτέ του στο σχολείο και διέμενε στο σπίτι με τον παππού και τη γιαγιά του, ενόσω η μητέρα του εργαζόταν για να μεγαλώσει τα τρία της ορφανά. «Ήταν μοναχικός και ήσυχος μα ταυτόχρονα πολύ φιλικός με όποιον του έδινε σημασία. Αυτό πρόσταζε η αγνή και αθώα ψυχή του. Περνούσε τις ώρες του στην αυλή της εκκλησίας παίζοντας με αυτοσχέδια παιχνίδια. Και περίμενε τα άλλα παιδιά. Τους φίλους του. Ανυπομονούσε να τους συναντήσει μετά το σχολείο για να παίξουν. Να κάνει ότι έκαναν όλα τα παιδιά της ηλικίας του, αποκλεισμένος όμως από τον εκπαιδευτικό χώρο», είπε η κα Αριστοτέλους.

Την κύρια φροντίδα του Γιαννάκη Χαραλάμπους είχε η γιαγιά του η Ευρυδίκη και ο παππούς του ο Γιαννής, ο οποίος είχε αναλάβει και τον ρόλο του πατέρα για τα τρία ορφανά.

«Έτσι κυλούσε η ζωή του Γιαννάκη μας, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ΄60. Μέχρι που η μητέρα του με τις δύο αδερφές του πήραν την απόφαση να μεταναστεύσουν στην Αυστραλία» σημείωσε η κα Αριστοτέλους, εξηγώντας ότι οι δυσκολίες τις οδήγησαν στη μακρινή ήπειρο για να εργαστούν και να δημιουργήσουν μια καλύτερη ζωή. Εκεί τις περίμενε η αδερφή της μητέρας του, η οποία τους προσέφερε στέγη και εργασία.

«Ο Γιαννάκης μας δεν ακολούθησε την οικογένειά του. Οι ειδικές του ανάγκες τον κράτησαν πίσω, αφού στην Αυστραλία απαγορευόταν η μετανάστευση ατόμων με τις ιδιαιτερότητες του Γιαννάκη μας. Αποχωρίστηκε μητέρα και αδελφές και παρέμεινε στο πατρικό του με τον παππού και τη γιαγιά του. Παρέμεινε στο χωριό του. Παρέμενε μοναχικός, ήσυχος και αγαπητός σε όλους», συνέχισε η κα Αριστοτέλους.

Η ζωή του Γιαννάκη Χαραλάμπους άλλαξε ξανά βίαια, αναγκάζοντας τον να βιώσει για δεύτερη φορά το συναίσθημα του αποχωρισμού, όταν οι «κηδεμόνες» του, ο παππούς και η γιαγιά του, παρουσίασαν προβλήματα υγείας. «Η απουσία κρατικής κοινωνικής μέριμνας και φροντίδας, καθώς και η προκατάληψη της κοινωνίας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες δεν άφηναν πολλά περιθώρια. Η λύση τότε για την ευάλωτη κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο Γιαννάκης μας, ήταν το νοσοκομείο Αθαλάσσας. Οδηγήθηκε εκεί το 1972, δύο χρόνια πριν από την τουρκική εισβολή», επεσήμανε η κα Αριστοτέλους.

Στις 20 Ιουλίου 1974, γράφτηκε ο επίλογος της ζωής του. Βρήκε τραγικό θάνατο κατά τη διάρκεια του βομβαρδισμού του νοσοκομείου από την τουρκική αεροπορία. Όπως είπε η Επικεφαλής για Ανθρωπιστικά Θέματα Αγνοουμένων και Εγκλωβισμένων, ο παππούς του δεν άντεξε την είδηση του θανάτου του και πέθανε τέσσερις ημέρες μετά. Η μητέρα του συνειδητά δεν επέστρεψε ποτέ στην Κύπρο και απεβίωσε στην Αυστραλία, σε μεγάλη ηλικία.

«Το τέλος της ζωής του Γιαννάκη Χαραλάμπους ήταν τραγικό, όπως και η ίδια του η ζωή. Υπήρξε θύμα κοινωνικής προκατάληψης και αποκλεισμού. Υπήρξε θύμα της αδυναμίας του κράτους να δημιουργήσει τις απαιτούμενες δομές στήριξης των ευάλωτων ατόμων όπως ο Γιαννάκης μας. Υπήρξε θύμα του αδιάκριτου βομβαρδισμού ενός νοσηλευτηρίου που θεωρείτο ασφαλής χώρος, λόγω της διεθνούς προστασίας που τυγχάνουν οι νοσοκομειακές εγκαταστάσεις εν καιρώ πολέμου. Ο Αττίλας δεν σεβάστηκε τα στοιχειώδη», υπογράμμισε η κα Αριστοτέλους.

Στον επικήδειο λόγο της η Επικεφαλής για Ανθρωπιστικά Θέματα Αγνοουμένων και Εγκλωβισμένων εξήγησε ότι ο Γιαννάκης και οι περισσότεροι από τους νοσηλευόμενους που σκοτώθηκαν, βρίσκονταν στον ίδιο θάλαμο. Τάφηκαν πρόχειρα στους κρατήρες που δημιουργήθηκαν από τους βομβαρδισμούς, χωρίς τελετές και τις νενομισμένες διαδικασίες. Πριν από λίγα χρόνια, συνέχισε, εντοπίστηκε το ακριβές σημείο ταφής τους, και αφού αποφασίσθηκε η εκταφή, με τη μέθοδο DNA διαπιστώθηκε ότι ανάμεσα στα οστά που εντοπίστηκαν, βρισκόταν και μέρος των λειψάνων του Γιαννάκη Χαραλάμπους.

«Του πεσόντα που κηδεύουμε σήμερα. Του αθώου θύματος της τουρκικής βαρβαρότητας, του θύματος του κοινωνικού αποκλεισμού και των στερεοτύπων, της φοβικής στη διαφορετικότητα σκληρής κοινωνίας. Ο Γιαννάκης μας, αδικήθηκε από την κοινωνία, περιθωριοποιήθηκε από το στίγμα, τις άμεσες και έμμεσες διακρίσεις και τις προκαταλήψεις, και έμελλε δυστυχώς, στα 29 του χρόνια, να χάσει τη ζωή του με τον πιο τραγικό τρόπο, στο χώρο όπου βρέθηκε για να λάβει προστασία και φροντίδα», τόνισε η κα Αριστοτέλους.

Υπογράμμισε ότι ο βίος και η απώλεια του Γιαννάκη Χαραλάμπους καταδεικνύουν στην Πολιτεία τον δρόμο της ευθύνης και του καθήκοντος σε πολλαπλά επίπεδα.

«Οφείλουμε ως κοινωνία», είπε η κα Αριστοτέλους, «ένα μεγάλο συγνώμη στον Γιαννάκη για τις αδικίες, την περιθωριοποίηση και την αναλγησία του κράτους, την οποία βίωσε στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό από τα πρώτα χρόνια της ζωής του, από ηλικίας 3 χρονών, μέχρι το τραγικό τέλος του. Έχουμε καθήκον να διασφαλίσουμε τη δικαίωση της απώλειάς του». Δέσμευση και υποχρέωση της Πολιτείας, τόνισε, είναι να προστατεύει όλα τα μέλη της κοινωνίας, αποδεχόμενη τις ιδιαιτερότητές τους, διαφυλάσσοντας τα αυτονόητα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματά τους.

Αναφερόμενη στο δράμα που βιώνουν οι συγγενείς των αγνοουμένων, η κα Αριστοτέλους τόνισε ότι αποτελεί καθήκον της Πολιτείας να μην ξεχνά και υποχρέωσή της να συνεχίσει τον αγώνα για εντοπισμό όλων των αγνοουμένων μας. «Και αυτό πράττουμε. Η αποκάλυψη της αλήθειας είναι αναφαίρετο δικαίωμα των συγγενών και η μόνη παρηγοριά», είπε καταλήγοντας.

Ολοήμερη επίσκεψη στο κατεχόμενο Ριζοκάρπασο πραγματοποίησε, χθες 28 Ιουνίου 2023, η κα Άννα Αριστοτέλους, Επικεφαλής για Ανθρωπιστικά Θέματα Αγνοουμένων και Εγκλωβισμένων, κατά την οποία είχε συναντήσεις με παιδιά, νεαρούς και ενήλικες, καθώς και άλλους παράγοντες της κοινότητας Ριζοκαρπάσου όπως τους Κοινοτάρχες, δασκάλους και καθηγητές.

Σκοπός της επίσκεψης, η οποία ήταν η πρώτη στις κατεχόμενες περιοχές από την ημέρα ανάληψης των καθηκόντων της κας Αριστοτέλους, ήταν πρωτίστως η απονομή, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας, χρηματικών βραβείων στους τρεις τελειόφοιτους μαθητές του Γυμνασίου από €350, στον τελειόφοιτο μαθητή του Δημοτικού από €250, στους πέντε αριστεύσαντες μαθητές των σχολείων του Ριζοκαρπάσου από €100, καθώς επίσης και στον τελειόφοιτο εγκλωβισμένο μαθητή που φοιτά στην Τεχνική Σχολή Λάρνακας από €350.

Η απονομή έγινε στο πλαίσιο λιτής τελετής, η οποία πραγματοποιήθηκε σε χώρο εκτός των σχολικών εγκαταστάσεων, τον οποίο προετοίμασαν με πολλή αγάπη οι καθηγητές, οι δάσκαλοι και τα παιδιά. Συγχαίροντας τους μαθητές για τα επιτεύγματά τους και τους εκπαιδευτικούς για τη μεγάλη προσπάθεια που καταβάλλουν ώστε να κρατήσουν τη λειτουργία των σχολείων του Ριζοκαρπάσου σε επίπεδο δημοσίων σχολείων, δήλωσε με σαφήνεια ότι τόσο η ίδια προσωπικά όσο και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα είναι δίπλα τους και στήριγμά τους γιατί νιώθουν ιδιαίτερα περήφανοι που στη σημερινή κοινωνία μας υπάρχουν παιδιά και εκπαιδευτικοί που έχουν μετατρέψει την παιδεία ως βίωμα και πηγή ζωής στις εγκλωβισμένες περιοχές μας. Σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια, τόνισε, οφείλουμε να καλύπτουμε με συνέπεια τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών, να στοχεύουμε στη συνεχή αναβάθμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και να αξιοποιούμε κάθε ευκαιρία για τα εγκλωβισμένα παιδιά μας.

Στο πλαίσιο της επίσκεψής της, η κα Αριστοτέλους είχε επίσης την ευκαιρία να ενημερωθεί, από τους ίδιους τους εγκλωβισμένους μας, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, τον τρόπο διαβίωσής τους και τις σημαντικότερες απαιτήσεις βελτίωσής του. Προέβη σε καταγραφή των διαφορών θεμάτων που τους απασχολούν διαβεβαιώνοντας ότι μετά την ενδελεχή εξέτασή τους θα τεθούν προτεραιότητες και θα καθοριστούν συγκεκριμένες δράσεις και μέτρα που θα συμβάλουν στη διευθέτηση των προβλημάτων και των θεμάτων που τους απασχολούν, το συντομότερο δυνατόν. Πρόθεσή της, τόνισε, είναι όπως στην επόμενη επίσκεψή της στο κατεχόμενο Ριζοκάρπασο παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις και δράσεις που θα βελτιώνουν τις συνθήκες διαβίωσης και την ποιότητα ζωής των εγκλωβισμένων μας. «Σήμερα ήρθα εδώ να σας ακούσω, άνοιξε ένας δίαυλος επικοινωνίας και η επαφή θα είναι συχνή», επισήμανε υπογραμμίζοντας ότι, εκτός από τις ευκαιρίες αυτές, το Γραφείο της θα είναι πάντοτε ανοικτό για συζήτηση των προβλημάτων. Προτεραιότητά της είναι η επίλυση και διαχείρισή τους στο πλαίσιο των ευκαιριών και δυνατοτήτων που προσφέρονται υπό τις παρούσες συνθήκες. Ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια προϋποθέτει τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του κάθε ανθρώπου, και την ευημερία του σε αξιοπρεπείς συνθήκες, τόνισε η κα Αριστοτέλους.

Η Επικεφαλής ευχαρίστησε τους εγκλωβισμένους μας για τη θερμή υποδοχή της οποίας έτυχε, και με συγκίνηση αναφέρθηκε στον δύσκολο και αξιοπρεπή καθημερινό αγώνα επιβίωσής τους. Σημείωσε ότι παρόλες τις δυσκολίες, τις στερήσεις και τις αντίξοες συνθήκες στις οποίες διαβούν οι εγκλωβισμένοι μας, οι ακρίτες στη γη των προγόνων μας, οι οποίοι διατηρούν τις περιουσίες τους, καλλιεργούν τη γη τους, τυγχάνουν εκπαίδευσης και δίνουν καθημερινά μαθήματα ζωής, υπομονής, αυταπάρνησης, αγάπης και προσήλωσης στις ρίζες και τις παραδόσεις του τόπου μας. Όλα αυτά, πρόσθεσε, αποτελούν πράξεις ηρωισμού που τυγχάνουν του απόλυτου σεβασμού και ευγνωμοσύνης από την Κυβέρνηση. Διαβεβαίωσε, τέλος, ότι θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για αντιμετώπιση των προβλημάτων και διασφάλιση των δικαιωμάτων των εγκλωβισμένων συμπατριωτών μας.  

Η Επικεφαλής για Ανθρωπιστικά Θέματα Αγνοουμένων και Εγκλωβισμένων κα Άννα Αριστοτέλους συνοδευόμενη από λειτουργούς της Υπηρεσίας Αγνοουμένων επισκέφθηκε σήμερα, 27 Ιουνίου 2023, το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου όπου συζητήθηκαν θέματα ενίσχυσης της συνεργασίας τους.

O Γενικός Εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Καθ. Λεωνίδας Φυλακτού προχώρησε σε παρουσίαση κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει το Ινστιτούτο όσον αφορά στο εξειδικευμένο έργο που επιτελεί και αφορά τις ταυτοποιήσεις οστών αγνοουμένων.

Με τη σειρά της η κα Αριστοτέλους ευχαρίστησε, εκ μέρους της Πολιτείας, το Ινστιτούτο για τις πολύτιμες υπηρεσίες που παρέχει στο ανθρωπιστικό αυτό θέμα που συνεχίζει να προκαλεί πόνο και δυστυχία σε εκατοντάδες οικογένειες αγνοουμένων μας. Παράλληλα, κατανόησε τις δυσκολίες που υπάρχουν και δυσκολεύουν το έργο του Ινστιτούτου με πρώτιστη τον παράγοντα χρόνο αλλά και τη συλλογή νέων μαρτυριών τονίζοντας ότι τέτοιες πληροφορίες και στοιχεία είναι αναγκαία καθότι θα δώσουν περαιτέρω ώθηση στις αρμόδιες υπηρεσίες για να τα διερευνήσουν με στόχο την εξακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων μας.

Κατά τη συνάντηση, το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής εκπροσωπούσαν πέραν του Γενικού Εκτελεστικού Διευθυντή Καθ. Λεωνίδας Φυλακτού και ο καθηγητής Δρ Μάριος Καρυόλου, καθώς και άλλοι υπηρεσιακοί Γενετιστές.